Z małego na średni

JeÅ›li dążymy w fotografii do doskonaÅ‚oÅ›ci technicznej, a jakość zdjęć naÅ›wietlonych obecnie posiadanym aparatem nas nie zadawala, jesteÅ›my gotowi na zmianÄ™. WÅ‚aÅ›ciciel kamery typu „compact” zapragnie lustrzanki Canona, posiadacz Praktici bÄ™dzie chciaÅ‚ Nikona, a użytkownik Minolty spÄ™dzi wiele bezsennnych nocy rozważajÄ…c możliwość zamiany Fiata ‘Uno’ na Contaxa lub LeicÄ™ z osprzÄ™tem.

Wszyscy ci ludzie będą uzasadniać pragnienie zmiany koniecznością posiadania lepszej optyki. Ale tak naprawdę istnieje tylko jeden sposób radykalnej poprawy jakości zdjęć: zwiększenie rozmiarów klatki. Powiedzieć, że przejście do średniego formatu jest jedynie logicznym krokiem w dążeniu do jak najwyższej jakości, to zbyt słabe określenie. Jest to tak naprawdę ogromny skok. Zmienia się wszystko: cena, waga, szybkość i styl obsługi.

Średni format to dość ogólny termin obejmujący siedem rozmiarów klatki, sześć sposobów konfekcjonowania filmu oraz wszelkie możliwe konstrukcje aparatu, systemy celowania i nastawiania ostrości z wyjątkiego automatycznego.

W Å›wiecie lustrzanek maÅ‚oobrazkowych istnieje ogólne naÅ›ladownictwo udanych rozwiÄ…zaÅ„ i postÄ™pujÄ…ca homogenizacja. ZupeÅ‚nie inaczej sytuacja przedstawia siÄ™ w Å›rednim formacie: wszyscy producenci stworzyli oryginalne modele, z których każdy ma inne zalety i ograniczenia. Niektóre aparaty, szczególnie lustrzanki robiÄ…ce zdjÄ™cia w formacie 6×4,5 cm, takie jak Bronica ETR-Si, Pentax 645 czy Mamiya 645 Pro, zapożyczyÅ‚y szereg rozwiÄ…zaÅ„ z lustrzanek maÅ‚oobrazkowych. DziÄ™ki temu sÄ… niewielkie, Å‚atwe w obsÅ‚udze i w dużej mierze zautomatyzowane. Inne aparaty, jak na przykÅ‚ad Mamiya RB67 Pro SD, majÄ… zdecydowanie tradycyjne rozwiÄ…zania konstrukcyjne; sÄ… duże, ciężkie i dużo Å‚atwiej je obsÅ‚ugiwać po umieszczeniu na statywie, niż przy zdjÄ™ciach z rÄ™ki. WymuszajÄ… powolny styl pracy i perfekcjÄ™ w operowaniu sprzÄ™tem, gdyż przeważnie wszystko trzeba w nich ustawić rÄ™cznie. Wybór odpowiedniego aparatu Å›rednioformatowego powinien być poprzedzony empirycznym doÅ›wiadczeniem – jak zresztÄ… każdy inny. Nie wystarczy to, że aparat „Å‚adnie” wyglÄ…da na zdjÄ™ciu, albo imponujÄ… nam dane techniczne i testy obiektywów. Zważywszy na ceny i przeznaczenie sprzÄ™tu tej klasy, chodzi o wybór na dÅ‚ugie lata, a czasem nawet na caÅ‚e życie. Należy aparat wziąć do rÄ™ki i zrobić nim trochÄ™ zdjęć.

Zestaw obiektywów jest podobny do tego, jakim dysponuje posiadacz lustrzanki maÅ‚oobrazkowej, aczkolwiek wybór jest znacznie mniejszy. Trudno podać dokÅ‚adne odpowiedniki ogniskowych obiektywów, jako że formaty majÄ… różne proporcje boków, ale z grubsza można dokonać nastÄ™pujÄ…cej kalkulacji: ogniskowÄ… obiektywu maÅ‚oobrazkowego należy pomnożyć przez okoÅ‚o 1,7x dla 6×4,5 cm i 6×6 cm, oraz przez 2x dla 6×7 cm, by uzyskać odpowiednik w tych formatach. Jasność obiektywów Å›rednioformatowych rzadko jest wyższa niż f/2,8 a zoomy znajdujÄ… siÄ™ w ofercie nielicznych systemów 6×4,5 (Pentax 80-160 f/4,5), 6×6 (Schneider Variogon 140-280 f/5,6 do aparatów Hasselblad) i 6×7 (100-200 f/5,2 do aparatu Mamiya RZ 67). WiÄ™kszość systemów oferuje ponadto specjalistyczne obiektywy: rybie oko kryjÄ…ce caÅ‚Ä… klatkÄ™, makro, z kontrolÄ… perspektywy i „miÄ™kkorysujÄ…cy”. Czasami przejÅ›cie do Å›redniego formatu wymaga czegoÅ› wiÄ™cej niż „tylko” zakupu nowej kamery i obiektywów. W grÄ™ może wchodzić zmiana statywu, systemu filtrów, powiÄ™kszalnika,rrzutnika slajdów, zakup nowej torby i rÄ™cznego Å›wiatÅ‚omierza.

FORMAT I TYP FILMU

• Åšredni format to aż siedem różnych rozmiarów klatki: 6×4,5, 6×6, 6×7, 6×8, 6×9, 6×12 i 6×17.
• Zazwyczaj aparaty zaÅ‚adowane sÄ… filmem zwojowym typu 120, ale wiele z nich akceptuje również materiaÅ‚ typu 220 i Polaroid. Do niektórych lustrzanek można doÅ‚Ä…czyć magazynki na film 35mm i 70mm, a do paru nawet magazynek na bÅ‚onÄ™ pÅ‚askÄ….

KONSTRUKCJA APARATU
Do grupy aparatów średnioformatowych zaliczają się lustrzanki jednoobiektywowe (LJ), lustrzanki dwuobiektywowe (LD), aparaty celownikowe (AC), aparaty dalmierzowe (AD) i aparaty z nastawianiem ostrości na zmatowionej płycie szklanej (PS). Niektóre konstrukcje można spotkać w różnych formatach, natomiast inne ograniczają się do jednego. Tabela numer 1 pokazuje zależności między formatem, typem filmu i konstrukcją aparatu.

LUSTRZANKA JEDNOOBIEKTYWOWA
Najbardziej zróżnicowaną grupę stanowią lustrzanki jednoobiektywowe oferujące łącznie cztery różne średnie formaty plus formaty 24x36mm i 24x54mm na filmie 35mm (jedynie modele Bronica ETR-Si oraz SQ). Większość aparatów ma konstrukcję całkowicie modularną, której podstawą jest sześcienny korpus. Prawie połowa tego typu aparatów ma migawkę szczelinową w korpusie. Pozostałe dysponują migawkami centralnymi wbudowanymi w każdy obiektyw. Wszystkie mają wymienne matówki.

Do korpusu można doÅ‚Ä…czyć obiektyw, „komin” do nastawiania ostroÅ›ci lub pryzmat, magazynek z filmem i, w niektórych systemach, silnik transportu bÅ‚ony. Konstrukcja modularna sprawia, że aparat jest wszechstronny i daje siÄ™ przystosować do wymogów konkretnego zadania. Prawdopodobnie wymienne magazynki z filmem sÄ… najużyteczniejszÄ… cechÄ… tego typu kamer.

We wszystkich systemach można zastosować magazynek z materiaÅ‚em Polaroid, a wiÄ™kszość zapewnia magazynki pozwalajÄ…ce na robienie zdjęć w conajmniej jeszcze jednym, alternatywnym formacie. Na przykÅ‚ad Mamiya RB67 Pro SD poza podstawowym magazynkiem na format 6×7 ma dodatkowe na formaty 6×4,5 i 6×8. W parÄ™ sekund można zrobić zdjÄ™cie na materiale do fotografii natychmiastowej, by sprawdzić ekspozycjÄ™ i kompozycjÄ™, a po chwili zdjÄ™cie w kolorze oraz w czerni i bieli – wszystko przy użyciu tego samego aparatu i obiektywu.

Tylko kilka lustrzanek nie jest opartych na konstrukcji modularnej. Aparaty takie, jak Exacta 66 Mk II i Pentax 67 przyjęły styl wzorowany na lustrzankach małoobrazkowych, poświęcając wymienne magazynki na rzecz zwiększenia łatwości i szybkości obsługi.

Zalety i wady

ZALETY

• WiÄ™ksza powierzchnia negatywu sprawia, że odbitki sÄ… ostrzejsze i pozbawione ziarna (mniejsza konieczność powiÄ™kszania); slajdy Å›rednioformatowe można z Å‚atwoÅ›ciÄ… oceniać na lightboxie a wydawcy przyjmujÄ… je do druku znacznie częściej niż maÅ‚y obrazek
• WiÄ™kszość Å›rednioformatowych lustrzanek jednoobiektywowych jest bardzo wszechstronna i Å‚atwo je przystosować do potrzeb praktycznie każdego zlecenia. DziÄ™ki konstrukcji modularnej można zrobić zdjÄ™cia próbne na materiale do fotografii natychmiastowej, co oznacza ogromnÄ… oszczÄ™dność czasu i pieniÄ™dzy
• CaÅ‚kowicie wymienne ukÅ‚ady celownicze pozwalajÄ… na wybór celowania z poziomu pasa lub oka. BezpoÅ›redni dostÄ™p do matówki i jej wielkość sprawiajÄ…, że Å‚atwo ocenić relatywnÄ… wielkość elementów obrazu, zaplanować zÅ‚ożone kompozycje i dokÅ‚adnie rozmieÅ›cić szczegóły – wszystko to jest kluczowe przy wielokrotnych naÅ›wietleniach.
• WiÄ™kszość aparatów dysponuje niezwykle cichymi i nie powodujÄ…cymi wibracji migawkami centralnymi umieszczonymi w obiektywach. Pozwala to ponadto na synchronizowanie lampy bÅ‚yskowej przy wszystkich czasach otwarcia migawki.
• Bardziej zaawansowane możliwoÅ›ci, takie jak na przykÅ‚ad zmotoryzowany transport filmu, sÄ… wyposażeniem dodatkowym, dziÄ™ki czemu można kupić aparat w podstawowej konfiguracji po minimalnej cenie.

WADY

• Aparaty Å›rednioformatowe sÄ… wiÄ™ksze, cięższe, droższe i technologicznie mniej zaawansowane niż porównywalny sprzÄ™t maÅ‚oobrazkowy
• Nie istniejÄ… wÅ‚aÅ›ciwie żadne akcesoria firm niezależnych, wobec czego jest siÄ™ zmuszonym do kupowania wyposażenia dodatkowego od producenta aparatu. Brak takiej konkurencji ze strony firm niezależnych sprawia, że ceny nie spadajÄ….
• Migawki centralne nie majÄ… czasów otwarcia powyżej 1/400 lub 1/500 sekundy (wyjÄ…tkiem sÄ… obiektywy serii PQS do aparatu Rolleiflex 6008 dysponujÄ…ce migawkami centralnymi o czasach otwarcia schodzÄ…cych do 1/1000 sekundy). Lustrzanki jednoobiektywowe z migawkami szczelinowymi dajÄ… czasy otwarcia migawki do 1/1000 lub 1/2000 sekundy, ale czas synchronizacji z fleszem wynosi 1/30, 1/60 lub 1/90 sekundy.
• Zautomatyzowany transport filmu nie daje prÄ™dkoÅ›ci przesuwu takich jak „maÅ‚y obrazek”

Publikacja opublikowana za zgodÄ… Foto-Kurier
Źródło: www.foto-kurier.pl

Popularity: 15% [?]